Şarkımı tescil ettirmek zorunda mıyım?

Telif hakkı eser somut bir ortama kaydedildiği anda doğar; tescil zorunlu değildir. Ancak uyuşmazlıkta ispat yükü senin üzerindedir, bu yüzden tarihli kayıt ve tescil önerilir.

Eser hakkı ile kayıt hakkı arasındaki fark nedir?

Eser hakkı söz ve müziği korur ve meslek birliği üzerinden toplanır. Kayıt hakkı somut ses kaydını korur ve dağıtımcı üzerinden toplanır. İkisi ayrı gelir kapısıdır ve biri diğerini kapsamaz.

Meslek birliğine üye olmak zorunlu mu?

Zorunlu değil ama radyo, TV, canlı performans ve yurt dışı kullanım gelirlerini tek başına takip etmek pratikte mümkün değildir. Üyelik bu gelirlerin toplanması ve dağıtılması için gereklidir.

Beat satın aldım, eser sahibi kim olur?

Kira (lease) lisansıyla alınan beat'te kayıt hakkı sende olur ama eser hakkı beat yapımcısında kalır. Bu yüzden eser kaydında prodüktörü de belirtmen ve oranını anlaşmayla netleştirmen gerekir.

Şarkı Sözü Telif Hakları: Eser Sahipliği Nasıl Korunur?

Z Zoneus ·2 Ağustos 2026 ·4 dk okuma ·← Tüm yazılar

Bir şarkıyı yazdığın anda telif hakkı doğar — tescil gerekmez. Ama hakkını kanıtlamak ve toplamak ayrı işlerdir ve ikisi de kayıt gerektirir. Bu yazı, söz ve müzik hakkının nasıl çalıştığını, kimin neyi talep edebileceğini ve pratikte ne yapman gerektiğini anlatır.

İki ayrı hak: eser ve kayıt

Müzikte iki farklı telif vardır ve karıştırılmaları en sık yapılan hatadır:

	Eser hakkı (publishing)	Kayıt hakkı (master)
Neyi korur	Söz ve müzik	Somut ses kaydı
Kimde	Yazar / besteci	Kaydı yapan / yapımcı
Gelir kaynağı	Radyo, TV, canlı, mekanik kullanım	Streaming, satış, senkron
Toplayan	Meslek birliği	Dağıtımcı / plak şirketi
Devredilebilir mi	Evet, ama dikkatli	Evet, sıklıkla devredilir

Yani bir şarkının iki gelir kapısı vardır. Dağıtımcı üzerinden yayın yapmak kayıt hakkı gelirini toplar. Eser hakkı geliri için ayrıca meslek birliğine kayıt gerekir. Bunlardan birini yapmak diğerini kapsamaz.

En yaygın hata"Şarkımı yayınladım, telifim gelmiyor" şikâyetinin sebebi genelde eser kaydının yapılmamış olmasıdır. Yayın = kayıt hakkı. Eser hakkı ayrı bir bildirim ister.

Telif hakkı ne zaman doğar?

Eserin somut bir ortama kaydedildiği anda doğar. Ses kaydı, nota, hatta telefon notu — hepsi yeterlidir. Tescil zorunlu değildir.

Ancak ispat yükü senin üzerindedir. Bir uyuşmazlıkta "ben yazdım" demek yetmez; tarih kanıtı gerekir. Bu yüzden:

Yazdığın her taslağı tarihli kaydet (dosya tarihi, bulut yedek, e-posta)
Bitmiş eseri bir tescil hizmetiyle kayıt altına al
Ortak yazarlarla yazılı paylaşım anlaşması yap
Oturum kayıtlarını (session files) sakla

Eser sahipliği oranları

Birden fazla kişi katkı verdiğinde oranlar nasıl belirlenir? Yasal bir zorunlu formül yoktur; taraflar anlaşır. Ancak sektörde yaygın yaklaşım:

Katkı	Tipik oran
Söz + müzik (tek yazar)	%100
Söz ve müzik ayrı kişiler	Genelde %50 / %50 (anlaşmaya bağlı)
Prodüktör (müzik katkısı varsa)	%10-30 (katkıya göre)
Arranjör (melodi değiştirmediyse)	Genelde eser sahibi sayılmaz
Beat kiralama (lease)	Oran değil, sabit lisans ücreti

Beat kiralama sık karıştırılan konudur: kira lisansıyla aldığın beat'in kayıt hakkı sende olur ama eser hakkı beat yapımcısında kalır. Yani eser kaydında prodüktörü de belirtmen gerekir.

Meslek birliği: neden gerekli?

Meslek birlikleri, eser sahiplerinin gelirini toplu olarak takip eder ve dağıtır. Tek bir sanatçının radyo, TV, mekân ve dijital kullanımları tek tek izlemesi mümkün değildir.

Birlik üyeliğinin sağladıkları:

Radyo ve TV kullanım geliri
Canlı performans ve mekân kullanım telifi
Yurt dışı kullanım geliri (karşılıklı anlaşmalar)
Dijital mekanik telif
Hak ihlali durumunda hukuki destek

Yapılması gerekenŞarkıyı dağıtıcıya yükle ve meslek birliğine eser bildir. İki işlem birbirinin alternatifi değil, tamamlayıcısıdır. Bildirim için ISRC ve söz/müzik yazar oranları hazır olsun.

Örnekleme (sample) ve interpolasyon

Başka bir kayıttan ses almak iki hak sahibini de ilgilendirir:

Sample: doğrudan ses kaydını kullanmak → hem kayıt hem eser izni gerekir
Interpolasyon: melodiyi yeniden çalmak → kayıt izni gerekmez, eser izni gerekir
Cover: şarkının tamamını yeniden kaydetmek → eser izni gerekir (mekanik lisans)

İzinsiz sample kullanımı, yayının kaldırılmasından gelir iadesine kadar gider. Beat paketlerinin lisans metnini mutlaka oku: bazı lisanslar sample kullanımına izin vermez.

Yapay zekâ ile üretilen içerik

Yapay zekâ araçlarıyla üretilen söz veya melodi için telif durumu hâlâ tartışmalıdır. Pratikte güvenli yaklaşım:

Aracın çıktısını insan katkısıyla yeniden yaz ve düzenle
Eser sahipliğini tamamen araca devretme
Kullandığın aracın lisans koşullarını oku
Şüpheli durumda eseri tescil ettirmeden yayınlama

Pratik kontrol listesi

Bir şarkıyı yayınlamadan önce① Söz ve müzik yazar oranları yazılı ② Ortak yazarlarla anlaşma imzalı ③ Beat/sample lisansı arşivde ④ ISRC alındı ⑤ Eser tescili yapıldı ⑥ Meslek birliğine bildirim gönderildi ⑦ Oturum dosyaları yedeklendi ⑧ Yayın tarihi ve sürüm bilgisi kayıtlı

Telif yönetimi sıkıcı görünür ama pasif gelirin temelidir. Yayın yapmak dinleyici getirir; telif kaydı ise o dinlenmenin gelirini yıllar boyunca sana getirir. İkisini birlikte yönetmek, profesyonel bir katalog kurmanın ön koşuludur.

Sık sorulan sorular

Şarkımı tescil ettirmek zorunda mıyım?: Telif hakkı eser somut bir ortama kaydedildiği anda doğar; tescil zorunlu değildir. Ancak uyuşmazlıkta ispat yükü senin üzerindedir, bu yüzden tarihli kayıt ve tescil önerilir.
Eser hakkı ile kayıt hakkı arasındaki fark nedir?: Eser hakkı söz ve müziği korur ve meslek birliği üzerinden toplanır. Kayıt hakkı somut ses kaydını korur ve dağıtımcı üzerinden toplanır. İkisi ayrı gelir kapısıdır ve biri diğerini kapsamaz.
Meslek birliğine üye olmak zorunlu mu?: Zorunlu değil ama radyo, TV, canlı performans ve yurt dışı kullanım gelirlerini tek başına takip etmek pratikte mümkün değildir. Üyelik bu gelirlerin toplanması ve dağıtılması için gereklidir.
Beat satın aldım, eser sahibi kim olur?: Kira (lease) lisansıyla alınan beat'te kayıt hakkı sende olur ama eser hakkı beat yapımcısında kalır. Bu yüzden eser kaydında prodüktörü de belirtmen ve oranını anlaşmayla netleştirmen gerekir.