ISRC ve UPC, müzik endüstrisinin iki temel kimlik kodudur. Görünmezler, şarkının hiçbir yerinde yazmazlar, ama gelirin doğru kişiye ulaşması bu kodlara bağlıdır. Yanlış veya eksik kod, parayı kaybetmenin en sessiz yoludur — çünkü hiçbir hata mesajı almazsın, sadece gelir gelmez.
ISRC: parçanın kimliği
ISRC (International Standard Recording Code), tek bir ses kaydını tanımlar. Yani aynı şarkının stüdyo versiyonu, canlı versiyonu ve remix'i ayrı ISRC alır — çünkü üçü farklı kayıttır.
Kod 12 karakterdir ve şu bölümlerden oluşur:
| Bölüm | Uzunluk | Anlamı |
|---|---|---|
| Ülke kodu | 2 karakter | Kaydı tescil eden ülke (TR gibi) |
| Kayıt sahibi kodu | 3 karakter | Hak sahibini tanımlayan kod |
| Yıl | 2 karakter | Kaydın tescillendiği yıl |
| Seri numarası | 5 karakter | O yıl içindeki sıra numarası |
Örnek biçim: TR-A1B-26-00042. Tireler gösterim içindir; sistemler kodu tiresiz de işler.
UPC: sürümün barkodu
UPC (Universal Product Code), tek bir sürümü — yani albümü, single'ı veya EP'yi — tanımlar. 12 haneli barkod numarasıdır ve perakende dünyasının ürün koduyla aynı sistemdir.
Fark şu: bir albümde 10 parça varsa, 10 ISRC + 1 UPC olur. Parçalar tekil, sürüm tektir.
| ISRC | UPC | |
|---|---|---|
| Tanımladığı şey | Ses kaydı | Sürüm / yayın |
| Uzunluk | 12 karakter | 12 hane |
| Kaç tane? | Parça başına 1 | Sürüm başına 1 |
| Değişir mi? | Hayır, hiç | Sürüm değişirse yeni sürüme yeni kod |
| Nerede görünür? | Panelde, telif beyanında | Mağaza barkodunda |
Neden otomatik atanır?
Elle kod üretmek teknik olarak mümkündür ama iki riski vardır: çakışma ve geçersizlik. Otomatik atama şu avantajları verir:
- Çakışma yok: kod havuzu merkezî yönetilir, aynı kod iki kayda verilmez
- Geçerli format: ülke kodu ve kayıt sahibi kodu doğru yapıdadır
- İzlenebilirlik: mağazalar ve telif kuruluşları kodu tanır
- Hız: yükleme anında atanır, ayrı bir tescil süreci beklemez
Zoneus yükleme sırasında ISRC ve UPC'yi otomatik atar. Senin bir şey yapman gerekmez — ama katalog taşıyorsan müdahale etmen gerekir.
Ne zaman elle girmen gerekir?
Tek senaryo var: daha önce yayınlanmış bir kataloğu taşıyorsan. Bu durumda:
- Eski dağıtımcıdan ISRC/UPC listesini CSV olarak al
- Her parçayı eşleştir — parça adı değil, kod üzerinden eşleştir
- Yükleme formunda "mevcut kodları koru" seçeneğini kullan ve kodları gir
- Taşıma sonrası ilk raporu kontrol et: stream sayısı sıfırdan başlamamalı
Kodlar nerede kullanılır?
- Mağaza eşleştirmesi: aynı kaydın yinelenmesini engeller
- Telif toplama: meslek birlikleri geliri ISRC üzerinden eşleştirir
- Content ID: YouTube eşleşmeleri ISRC ile çalışır
- Raporlama: gelir raporlarındaki "iz" satırları ISRC taşır
- Kullanım tespiti: radyo, TV ve dijital kullanımda eser takibi
Kodları nereden görürsün?
Yayın onaylandıktan sonra panelde her parçanın yanında ISRC, her sürümün yanında UPC görünür. Bunları bir yere kaydet — katalog büyüdükçe bu liste senin en değerli varlık envanterin olur.
Öneri: yayınlanan her parçanın ISRC'sini, yayın tarihini ve sürüm UPC'sini tek bir tabloda tut. Katalog taşıma, telif başvurusu veya hak talebi durumunda bu tablo saatler kazandırır.
ISRC kaybolur: sürüm ve yeniden yayın kuralları
En pahalı ISRC hatası, aynı kayıt için yeni kod üretmektir: aynı master'ı ikinci bir ISRC ile yüklemek, mağazada yinelenen kayıt + bölünen stream istatistiği demektir. Kurallar: aynı ses dosyası = aynı ISRC; remaster = yeni ISRC; remix/acoustic/sped up = yeni ISRC; albümde tek parça = tek ISRC + albüm için ayrı UPC. Eski dağıtımcıdan taşırken ISRC/UPC'yi talep etmeden takedown yaptırmak, katalog geçmişini sıfırlar — taşıma öncesi kodları yazılı al.
Sık sorulan sorular
ISRC ile UPC arasındaki fark nedir?
ISRC kodu değiştirilebilir mi?
Katalog taşırken ne yapmalıyım?
ISRC ve UPC olmadan yayın yapılabilir mi?
ISRC kodunu nereden sorgulayabilirim?
Aynı şarkının farklı sürümleri aynı ISRC'yi alır mı?
Slowed versiyonuna yeni ISRC mi verilmeli?
Yazıdaki işleri yapacak ücretsiz araçlar
Zoneus Tools tarayıcıda çalışır; hesap gerekmez, ses dosyan cihazından çıkmaz.
Ücretsiz hesap aç, ilk yayınını bugün hazırla.